9 December 2014. Fotografie.

9 December bezochten we met de opleiding het Fotografie Museum Amsterdam (FOAM) en de fototentoonstelling “Modern Times” in het Rijksmuseum. In de ochtend kregen een lezing van Dapne Nieuwenhuijse. Zij taxeerd voor Apresa foto’s om hun geld en verzekeringswaarde. Wat maakt een foto kostbaar? De meeste foto’s zijn goed te reproduceren in de vorm van (nieuwe) afdrukken en zelfs posters. Voor modern werk geld dat een fotograaf een gelimiteerde oplage van de foto laat drukken (genummerd en vaak met certificaat). Daarnaast worden er een aantal Artists Proofs gemaakt, deze houd de kunstenaar in principe zelf. Voor een tentoonstelling kan het voorkomen dat er van modern werk een speciale afdruk wordt gemaakt die na de tentoonstelling wordt vernietigd om zo de oplage beperkt te houden. Voor ouder werk geld dat een vintage foto (een eigentijdse afdruk) meer waard is dan een latere afdruk of reproductie. En natuurlijk brengen grote namen meer geld op. Fotografische kunstwerken brengen op de huidige kunstmarkt soms wel miljoenen op.

Modern Times

Modern Times
In de middag bezochten we de voorstelling “Modern Times” in het Rijksmuseum. In deze tentoonstelling zijn foto’s te zien die zijn gemaakt vanaf de late 19de eeuw en door de hele 20ste eeuw door. Zeldzame foto’s van wereldberoemde fotografen zoals Jacques-Henri Lartigue, Lewis Hine, László Moholy-Nagy, Man Ray, Brassaï, W. Eugene Smith, Ed van der Elsken en William Klein waren op deze tentoonstelling te zien.

Opdracht fotografie
Als opdracht hadden we voor deze dag om zowel bij FOAM als bij het Rijksmuseum de afdruktechnieken in kaart te brengen en om te kijken of de verschillende foto’s op een specifieke manier werden geexposeerd. Ook moesten we kijken of de wijze van exposeren werd beinvloed door beheer en behoudseisen eigen aan de afdruktechnieken. De opdracht is hier als PDF te downloaden.Fotografie

Links en Literatuur:
British Library. Preservation Advisory Centre. Photografic Material
Elf grote bedreigingen van fotocollecties
Johan M. Swinnen, De kunst van het fotoarchief, 170 jaar fotografie en erfgoed. (2009)

Advertisements

25 November 2014. Multimediaopdracht.

Op 25 November gingen we zelf aan de slag met de multi-media opdracht. Wat wordt er echter bedoelt me multi-media? Volgens Wikipedia wordt de term multi-media op verschillende manieren gebruikt:

  1. Voor computertoepassingen waarin verschillende media worden gebruikt. In deze context zijn media geluid (bijvoorbeeld muziek in een mp3– of MIDI-bestandsformaat), stilstaand (bijvoorbeeld foto‘s) en bewegend (bijvoorbeeld animaties of video) beeld, andere informatie (bijvoorbeeld tekst), alsook invoermedia als toetsenbord, aanraakscherm, joystick, MIDI-klavier enz.
  2. Om het verschil tussen drukwerk (papier is de beelddrager) en computergestuurde uitingen (computerscherm is de beelddrager) weer te geven. Multimedia staat in die betekenis voor een (doorgaans interactieve) uiting op bijvoorbeeld een cd-rom, een dvd of een website.
  3. In de context van kunst en ontwerp staat multimedia voor een benaderingswijze die zich buiten de traditionele categorieën begeeft. De term wordt meestal gebruikt in relatie met nieuwe media-ontwerpen en kunstdisciplines. Deze hebben immers per definitie een grensoverschrijdend karakter. De diverse producten die daaruit voortkomen noemt men mediakunst.
  4. De term multimedia wordt ook vaak gebruikt als verzamelnaam voor visuele en auditieve opslag, weergave en transmissie van informatie, zoals foto, film, bandopname, televisie, internet, e.d.

Multi-media in de kunstvorm hebben we bij het Noordelijk Scheepvaartmuseum niet in onze vaste collectie. Natuurlijk hebben we wel de prachtige digitale reconstructie “Groningen in 1470” maar het behoud en beheer van deze film ligt in de handen van de producenten “los Digitalos”. Daarom behandel ik in deze opdracht de term multimedia als verzamelnaam voor auditieve en visuele opslag. De meeste historische musea hebben wel een aantal geluids- en beelddocumenten in hun archief of collectie. Ook het Noordelijk Scheepvaartmuseum heeft enkele kopieën in het bezit van cassettetapes met interviews afgenomen bij schippers begin jaren negentig. De originele cassettetapes zijn inmiddels overgedragen aan het GAVA (Gronings AudioVisueel Archief). Daarnaast heb ik mij tijdens mijn Master geschiedenis ook beziggehouden met mondelinge geschiedenis en heb ik voor mijn eindscriptie verschillende mosselvissers, actievoerders en biologen geinterviewd.

Still uit de digitale reconstructie "Groningen in 1470".

Still uit de digitale reconstructie “Groningen in 1470”.

In deze opdracht bespreek ik het behoud van geluidstapes(cassettebandjes) en van geluidsdocumenten op DVD. Hierbij komen problemen zoals sticky-shed syndroom bij geluidstape, CDrot en de vergangelijkheid van digitale bestanden aan de orde.

Interview met dhr. Daan de Haan (interviewer onbekend), november 1993. Duur 1 uur en 12 minuten. Op Phillips C-90 cassette.

Op de tape zelf staat alleen de informatie: Interview Daan de Haan, november   1993. Op de tape zelf noemt de interviewer, een man, zijn naam niet. Ook wordt er geen verdere informatie over datum of locatie van het interview gegeven.  Volgens de conservator is het origineel overgedragen aan de Groninger archieven en opgenomen het GAVA, maar bij een zoekactie op de site van het GAVA heb ik dit interview niet terug kunnen vinden. Overigens staat er wel een videointerview met Dhr Daan de Haan op de site van het GAVA.

Dataverlies: De tape in onze collectie staat niet geregistreerd in Adlib. Het geheel is dus erg gevoelig voor informatieverlies. Het is bij interviews handig als in de opname zelf een introductie word opgenomen waarin wordt genoemd wie de deelnemers zijn, wanneer en waar het gesprek is opgenomen en wat het doel/reden van het gesprek is. Deze informatie kan met het beste ook op de behuizing van de tape of ander drager vermelden en ook registreren in adlib of een vergelijkbaar systeem. Het koste ook even moeite om een cassettedeck te vinden om het bandje af te spelen.
Staat fysieke drager: De cassette was toen ik hem vond erg stoffig. Gelukkig bleek het bandje na schoongeblazen te zijn nog in goede staat en was het interview goed af te luisteren. Gevoeligheden cassettebandjes: magnetische tapes (video, audio en digitaal) en daaronder vallen ook cassettebandjes, zijn berucht om het sticky-shed syndroom. Een tape bestaat uit een plastic laag waar doormiddel van een lijmlaag magnetische deeltjes op zijn aangebracht. Bij sticky-shed syndroom is er een lijm gebruikt die hygroscopisch is en die in de loop van de tijd water aantrekt. Het gevolg is dat de magnetische laag van de tape los kan laten. Soms in de vorm van een poeder, soms in de vorm van een plakkerig residu dat ook de leeskoppen van de cassettespeler kan vervuilen.[1] Niet alle merken cassetebandjes en audiotapes hebben last van dit syndroom. Eigenlijk komt dit probleem vooral voor bij de merken Ampex, Scotch/3M en Sony.[2] Phillips gebruikte een andere lijm en er zijn geen cassettebandjes van dit merk bekend die last hebben van het sticky shed probleem. Sticky shed is tijdens het afluisteren te herkennen aan een piepend geluid op de band. Een tape die is aangetast door Sticky Shed Syndroom kan men tijdelijk repareren door hem te bakken. Dit betekend het voorzichtig verwarmen van de tape in een oven om het aangetrokken vocht te verdampen[3]. Dit is geen houdbare restauratie methode, het maakt de tape slechts voor korte duur weer bruikbaar, maar het geeft in ieder geval de mogelijkheid om de inhoud van het geluid te kopiëren naar een nieuw medium. Om onder andere sticky shed syndroom te voorkomen word er geadviseerd om magnetische tapes bij een relatief lage luchtvochtigheid (30-40% RV) te bewaren.[4]
Een ander bekend probleem van audiotape en cassettebandjes is het doorprinten van het geluidssignaal. Onder invloed van warmte en uitwendige magnetische signalen kan het magnetische signaal van de ene kant van een tape kan het signaal aan de andere kant beïnvloeden waardoor de geluidskwaliteit achteruit gaat. Hoe dunner de tape hoe meer kans er is dat doorprinten optreed. [5]Archivisten werd daarom ook aangeraden om de lengte van hun cassettes te beperken. Een cassettebandje waar 2 uur geluid op kan worden opgenomen, een c-120, is namelijk dunner dan een cassettebandje van een uur, een c-60. Daarnaast word er geadviseerd om audio tape bij temperaturen tussen de 8 en 20 graden celcius te bewaren en uit de buurt van elektrische velden veroorzaakt door huishoudelijke apparaten en computers.[6] Op het Phillips cassettebandje waar het interview met Dhr De Haan op staat is gelukkig nog geen storende doorprint te horen. Het interview is goed af te luisteren.

Interview met Norbert Dankers, marinebioloog. Interviewer Jacoline Bodewes. Opgenomen op 12 juli 2011, bij Dhr Dankers thuis, Den Hoorn, Texel. Duur 1.24.21 (een uur, 24 minuten en 21 seconden). MP3 formaat op CD.

Fysieke staat CD: Op de cd staat geprint: “Mosseltransitie, Norbert Dankers-Bioloog” en staat het loge van de Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit der Letteren, Faculteit rechtsgeleerdheid. Audiovisuele dienst Harmoniecomplex. CD verkeerd in goede staat, geen verkleuringen van de metaallaag, slechts een paar kleine krasjes die de geluidskwaliteit bij het afspelen niet aangetast blijken te hebben. CD wordt in een verzamelcassete met enkele andere CD’s bewaard waarin iedere CD een eigen hoesje heeft.
Dataverlies: Het gehele interview is nog zeer goed af te luisteren, geen data verlies. De informatie op de CD zelf is echter te summier, hierdoor kan de context van dit interview later verloren gaan. Op advies van de docent mondelinge geschiedenis heb ik dit interview echter gestart met het noemen van de datum, de namen van de geïnterviewde en de interviewer, de locatie en het onderwerp van het interview. Het zou nuttig zijn om alle CD’s met intervieuws die ik heb afgenomen voor mijn scriptie bij elkaar te bewaren, met een verwijzing naar de scriptie erbij en eventueel ook een Digitaal exemplaar (op CD of memorystick) van mijn scriptie erbij, zodat het geheel als een samenhangende collectie bewaard kan worden.
Gevoeligheden CD: Hoewel er bij deze CD geen sprake van is, kunnen CD’s gevoelig zijn voor CD-rot. CD-rot is een verzamelnaam voor verschillende vormen van beschadigingen aan CD’s waardoor de opgeslagen data moeilijk uitleesbaar wordt. De klassieke vorm van CD rot wordt veroorzaakt door het degraderen (oxideren) van de datadragende laag van de CD. Een cd bestaat uit verschillende lagen. De datadragende laag bestaat meestal uit aluminium. Aluminium oxideert uit zich zelf erg snel. Om dit te voorkomen is deze laag op een CD afgedekt met een laklaag. De datadragende laag kan aan de randen van CD echter open liggen en de beschermende laklaag kan gemakkelijk beschadigen (makkelijker aan de bovenkan van de CD dan aan de onderkant, in tegenstelling van de gangbare verwachtingen, omdat de laklaag hier het dunst is). Hierdoor komt de metalen datadragende laag bloot te liggen en wordt gevoelig voor oxidatie. Onder invloed van warmte en licht verloopt dit proces nog sneller. Deze klassieke CD-rot is te herkennen aan of de verkleuring van de CD, een koffievlek –achtige verkleuring), of een bronzige kleur van de cd (dit komt voor bij CD waar de datadragende laag van zilver was gemaakt). Als je kleine lichtpuntjes of gaatjes zien als je een CD tegen het licht houd, dan is er ook sprake van CD-rot. CD’s waar de data-dragende laag van goud is gemaakt zijn minder gevoelig van CD-rot of dat goud niet of nauwelijks oxideert. [7] Er kan bij een CD ook data verlies optreden als de CD verbogen wordt, dit kan al gebeuren als een CD uit zijn doosje wordt gehaald.

CD-rot

CD-rot

CD-rot kan ook zichtbaar zijn als lichtpuntjes als je de CD tegen het licht houd.

CD-rot kan ook zichtbaar zijn als lichtpuntjes als je de CD tegen het licht houd.

Om CD-rot te voorkomen en digitale CD wordt er geadviseerd om CD’s in hun jewelcases (standaard CD doosje)te bewaren en dat ze niet liggend maar op hun kant worden bewaard. Plak geen etiketten op CD’s en schrijf informatie het liefst met stift op de doorzichtige binnenring van een CD.Bewaar CD’s ook buiten het licht, onder lage luchtvochtigheid (20% tot 50%), en laat de temperatuur niet te hoog worden, liefst onder de 23 graden celcius en zeker niet hoger dan 32 graden.[8]

Houdbaarheid digitaal format, MP3 (Mpeg): Voor bijna alle audiobestanden, maar zeker digitale bestanden, bestaat naast het probleem van de houdbaarheid van de fysieke drager, het probleem van de houdbaarheid van het bestand zelf. Niet alleen het bestand moet bewaard worden, maar ook de manier van het terugluisteren van het bestand. Het bleek al moeilijk om een cassettedeck te vinden waarop we het cassettebandje konden afpelen. Bij digitale bestanden bestaan er voor het afluisteren van de bestanden speciale programma’s. Die programma’s zijn op hun beurt geschreven voor bepaalde computers. Als of de drager, of het soort bestand, of het afluister programma, of de computer waarvoor de programma’s voor zijn geschreven , in ongebruik raken dan loop je een groot risico kan je je bestand niet meer kan afluisteren. Er zijn twee mogelijke strategieën om dit probleem tegen te gaan, migratie en emulatie. Met migratie bedoelt men het omzetten van een veroudert formaat, naar het nieuwe gangbare format. Een voorbeeld is het geluid op een cassetebandje digitaal opnemen en opslaan als een Mp3. Met digitale bestanden moet men dit proces om de zoveel jaar herhalen om actueel te blijven. Zeker als men een grote hoeveelheid bestanden moet bewaren dan kan dit een zeer omslachtig werk zijn. Emulatie is een ander strategie om digitale bestanden leesbaar te houden. Emulatie kan het best beschreven worden als het nabootsen van een computerprogramma of platvorm op een ander computerplatvorm of programma. Een moderne computer bootst als het waren een ouderwetse computer na, waardoor de moderne computer ook de ouderwetse programma’s kan openen. Emulatie geeft digitale bestanden op die mannier een langer duurzaamheid. Een goede combinatie van zowel migratie als emulatie is op dit moment de beste manier om digitale informatie te bewaren.[9]

[1]https://en.wikipedia.org/wiki/Sticky-shed_syndrome 25-2-2015

[2] http://www.tapeheads.net/showthread.php?t=2597 25-2-2015

[3] http://audio-rescue.com/sticky/ 25-2-2015

[4] http://loc.gov/preservation/care/record.html 25-2-2015

[5] http://www.aes.org/aeshc/docs/3mtape/printthrough.pdf 26-5-2015

[6] http://loc.gov/preservation/care/record.html

[7] http://www.cci-icc.gc.ca/resources-ressources/ccinotesicc/19-1-eng.aspx 26-5-2015

[8] Idem.

[9] http://www.kb.nl/organisatie/onderzoek-expertise/onderzoek-digitalisering-en-digitale-duurzaamheid/publicaties-van-en-over-kb-onderzoek 26-2-2015.